เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ร่วมกับบริษัท ดิ วันโอวัน เปอร์เซนต์ จำกัด (101) จัดงาน “Rewrite Thailand’s Sustainable Development: คิดใหม่ เขียนอนาคตประเทศไทยให้ยั่งยืน” ณ สามย่านมิตรทาวน์ เพื่อทบทวนบทเรียนการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา พร้อมเปิดพื้นที่ให้ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และประชาชน ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองและกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศในช่วง 4 ปีสุดท้ายก่อนถึงเป้าหมายปี 2573 ผ่านการนำเสนอรายงานสำคัญ 3 ฉบับ ได้แก่ รายงานความก้าวหน้า SDGs ของไทยในรอบ 10 ปี รายงานวิเคราะห์กระบวนการขับเคลื่อนการพัฒนาที่เป็นธรรมและยั่งยืน (Thematic Report) และแผนการขับเคลื่อน SDGs (SDG Roadmap)
นายธนฑิตย์ รักตะบุตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งได้รับมอบหมายจากรองนายกรัฐมนตรี (ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ) เป็นประธานเปิดงาน ได้กล่าวเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการ “คิดใหม่” เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศใน 3 เรื่องสำคัญ ได้แก่ (1) Rethink Growth เปลี่ยนมุมมองการเติบโตทางเศรษฐกิจจากการมุ่งเน้นเพียงตัวเลข ไปสู่การสร้างโอกาสและคุณภาพชีวิตที่ดีให้ประชาชน (2) Rethink Resilience สร้างความเข้มแข็งและภูมิคุ้มกันของประเทศให้พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงและวิกฤตต่าง ๆ และ (3) Rethink Delivery เปลี่ยนจากการวางแผนไปสู่การลงมือทำให้เกิดผลลัพธ์ที่จับต้องได้ พร้อมฝากข้อคิดสำคัญว่า “The future is not what we plan. It is what we deliver.” หรือ “อนาคตไม่ได้ถูกกำหนดด้วยสิ่งที่เราวางแผนไว้ แต่ถูกกำหนดด้วยสิ่งที่เราสามารถทำให้เกิดขึ้นจริง”
ในการนี้ นางสาวนภัสชล ทองสมจิตร ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนงาน ผู้แทน สศช. และ รศ.ดร.ปัทมาวดี โพชนุกูล หัวหน้าโครงการฯ ได้ร่วมเป็นส่วนสำคัญในการจัดงานครั้งนี้ ซึ่งมุ่งนำเสนอผลการศึกษาและเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับความก้าวหน้า ข้อจำกัด และทิศทางการขับเคลื่อน SDGs ของประเทศไทยในระยะต่อไป เพื่อให้ข้อค้นพบและข้อเสนอแนะจากทุกภาคส่วนสามารถนำไปใช้ประกอบการกำหนดแนวทางการพัฒนาประเทศอย่างเป็นรูปธรรม
ผลประเมิน 10 ปี SDGs สะท้อนว่า ไทยยังต้องเร่งขับเคลื่อนอย่างจริงจัง โดยผลการประเมินเบื้องต้นพบว่า ประเทศไทยยังไม่มีเป้าหมายหลัก (Goal) ใดที่บรรลุผลอย่างสมบูรณ์ และมีเพียงเป้าหมายที่ 14 ทรัพยากรทางทะเล ที่มีความก้าวหน้าในระดับที่สอดคล้องกับแนวทางการบรรลุเป้าหมาย อย่างไรก็ตาม เมื่อประเมินแนวโน้มถึงปี 2573 พบว่า มี 4 เป้าหมายหลักที่มีโอกาสบรรลุผล ได้แก่ สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี (SDG 3) พลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้ (SDG 7) ทรัพยากรทางทะเล (SDG 14) และความสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง (SDG 16) ขณะที่เมื่อพิจารณาในระดับเป้าหมายย่อย (Target) พบว่า ร้อยละ 32.5 ของเป้าหมายย่อยบรรลุผลแล้วหรือมีแนวโน้มที่จะบรรลุผลภายในปี 2573 ซึ่งอยู่ในระดับใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ยของโลกตามข้อมูลที่องค์การสหประชาชาติ (UN) เผยแพร่เมื่อต้นปีที่ผ่านมา ผลการประเมินดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า แม้ประเทศไทยจะมีความก้าวหน้าในหลายด้าน แต่ยังจำเป็นต้องเร่งรัดและปรับวิธีการขับเคลื่อนการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมในช่วงเวลาที่เหลือ
ขณะเดียวกัน รายงาน Thematic Report ชี้ให้เห็นถึง “เพดานกระจก” 5 ประการที่เป็นข้อจำกัดเชิงระบบต่อการพัฒนาประเทศ ได้แก่ (1) การให้ความสำคัญกับคนและการพัฒนาศักยภาพของคน (People Matter) (2) การเชื่อมโยงนโยบายและลดการทำงานแบบแยกส่วน (Interconnectedness Matters) (3) ความเป็นธรรมในการกระจายผลประโยชน์และต้นทุนการพัฒนา (Justice Matters) (4) การเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมอย่างมีความหมาย (Participation Matters) และ (5) การยกระดับธรรมาภิบาลและระบบบริหารจัดการภาครัฐ (Governance Matters) ซึ่งเป็นโจทย์สำคัญที่ประเทศไทยต้องร่วมกันแก้ไขเพื่อปลดล็อกศักยภาพการพัฒนาในระยะยาว
จากการถอดบทเรียนสู่การกำหนดทิศทางใหม่ ภายในงานมีการนำเสนอ SDG Roadmap ซึ่งนำข้อค้นพบจากรายงานทั้งสองฉบับมาจัดทำข้อเสนอกรอบยุทธศาสตร์ 7 ประเด็น ได้แก่ คนที่มีพลัง ตลาดที่เป็นธรรมและรับผิดชอบ ท้องถิ่นที่มีบทบาทเพิ่มขึ้น รัฐที่เปิดเผย ภาคีที่มีส่วนร่วมได้อย่างมีความหมาย ระบบขับเคลื่อนที่มีแรงจูงใจและรับผิดชอบ และระบบที่เรียนรู้และปรับตัว โดยมุ่งเปลี่ยนการขับเคลื่อน SDGs จากการดำเนินงานตามเป้าหมายรายสาขา ไปสู่การพัฒนาที่เชื่อมโยงกันทั้งระบบ และให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงต่อชีวิตประชาชน
นอกจากนี้ เวทีเสวนายังสะท้อน โจทย์สำคัญที่ประเทศไทยต้องเผชิญ ทั้งความเหลื่อมล้ำทางโอกาส การเปลี่ยนแปลงจาก AI จำนวนเด็กเกิดน้อยลง และความท้าทายในการบริหารจัดการภัยพิบัติ โดยมีวิทยากรจากหลากหลายภาคส่วนร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ได้แก่ รศ.ดร.ทวิดา กมลเวชช รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร คุณธิดา พิทักษ์สินสุข นายกสมาคมอนุบาลศึกษาแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์ฯ คุณวิโรจน์ จิรพัฒนกุล รองประธานฝ่าย AI ของบริษัท LINE MAN Wongnai ผู้ก่อตั้งแพลตฟอร์มพัฒนาทักษะ Skooldio และคุณฐาปนี เอียดศรีไชย ผู้สื่อข่าวรายการข่าว 3 มิติและผู้ก่อตั้งสำนักงานข่าวออนไลน์ The Reporters ซึ่งได้ร่วมสะท้อนความท้าทายและเสนอแนวทางยกระดับการพัฒนาประเทศ ทั้งการตัดสินใจเชิงนโยบายโดยใช้ข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ การเปิดโอกาสให้ธุรกิจเติบโตอย่างเป็นธรรม การพัฒนาทักษะและศักยภาพคนไทยให้พร้อมรับเทคโนโลยีใหม่ การยกระดับคุณภาพเด็กปฐมวัย และการเชื่อมโยงการทำงานระหว่างส่วนกลางกับพื้นที่ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ตลอดจนการให้ความสำคัญกับหลักมนุษยธรรมในการแก้ไขความขัดแย้งและสร้างสันติสุขในสังคม
ภายในงานยังมีกิจกรรมห้องสมุดมนุษย์ (Human Library) ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมงานได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงของผู้ขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนในประเด็นคนพิการและการศึกษา พร้อมนิทรรศการนำเสนอภาพรวมความก้าวหน้า SDGs ของไทยตลอดทศวรรษที่ผ่านมา และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนร่วมแสดงความคิดเห็นต่อประเด็นที่ควรให้ความสำคัญในการพัฒนาประเทศ สะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาที่ยั่งยืนไม่ใช่หน้าที่ของภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยพลังและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในสังคม
10 ปีที่ผ่านมาเป็นช่วงเวลาแห่งการเรียนรู้ แต่ 4 ปีข้างหน้าต้องเป็นช่วงเวลาแห่งการลงมือทำ การจัดงานครั้งนี้จึงเป็นทั้งการทบทวนบทเรียนและการเปิดพื้นที่ร่วมกำหนดอนาคตประเทศไทย เพื่อเปลี่ยนข้อค้นพบจากการศึกษาให้เป็นแนวทางขับเคลื่อนที่เกิดผลจริง และร่วมกันสร้างการพัฒนาที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง โดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลาง เพื่อให้ประเทศไทยก้าวสู่ปี 2573 ด้วยความเข้มแข็ง เป็นธรรม และยั่งยืน
ข่าว : กองยุทธศาสตร์และประสานความร่วมมือระหว่างประเทศภาพ : เมฐติญา วงษ์ภักดี
