เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 นายวิชญ์พิพล ติวะตันสกุล ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนงาน ได้รับมอบหมายให้เป็นวิทยากรบรรยายและร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ใน หัวข้อ “จากโจทย์สุขภาวะกลุ่มเปราะบางสู่แผนจังหวัด: ยุทธศาสตร์ กลไกราชการ และปฏิบัติการร่วมสร้างหุ้นส่วนรัฐ-ประชาสังคม” แก่คณะทำงานภาคประชาสังคม ที่เป็นกลไกขับเคลื่อน One Plan จากจังหวัดเป้าหมาย 14 จังหวัด (จังหวัดลำพูน เชียงราย น่าน ลำปาง จันทบุรี ระยอง ชัยนาท ร้อยเอ็ด อุบลราชธานี มหาสารคาม ขอนแก่น ปัตตานี นครศรีธรรมราช นราธิวาส) ณ โรงแรมแมนดาริน พระราม 4 กรุงเทพมหานคร ซึ่งจัดโดย สถาบันส่งเสริมภาคประชาสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีประเด็นสำคัญ ดังนี้
ให้ความสำคัญกับการพัฒนาเชิงพื้นที่และทิศทางการพัฒนาภูมิภาค กล่าวถึงโครงสร้างงบประมาณแผ่นดิน ที่มีงบประมาณรวมกว่า 3.78 ล้านล้านบาท มีเม็ดเงินลงสู่ระดับพื้นที่จริงถึงเกือบ 80% โดยสภาพัฒน์ในฐานะฝ่ายเลขานุการ คณะกรรมการนโยบายการบริหารงานเชิงพื้นที่แบบบูรณาการ (กนบ.) มีกรอบจัดสรรงบประมาณพัฒนาจังหวัดและกลุ่มจังหวัด ปีละกว่า 28,000 ล้านบาท พร้อมทั้งฉายทิศทางยุทธศาสตร์ระดับภาคเพื่อเป็นโจทย์ให้พื้นที่นำไปต่อยอด ได้แก่ ภาคเหนือ เน้นฐานเศรษฐกิจมูลค่าสูงจากทุนวัฒนธรรมและเกษตรเพื่อสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มุ่งสู่เศรษฐกิจชีวภาพ เกษตรอินทรีย์ และการท่องเที่ยวเชิงบริการ ภาคกลาง มุ่งยกระดับฐานการผลิต สินค้า นวัตกรรม และบริการตลอดห่วงโซ่คุณค่า ภาคตะวันออก มุ่งขับเคลื่อนพื้นที่เศรษฐกิจหลัก คาร์บอนต่ำ เมืองผลไม้ และ EEC ภาคใต้ มุ่งสู่ศูนย์กลางเศรษฐกิจสุขภาพ (Wellness Economy) ระดับโลก และยกระดับการศึกษาในพื้นที่ชายแดน เป็นต้น
การพิจารณาแผนงาน/โครงการ โดยใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ที่เป็นที่ยอมรับ เช่น ชุดข้อมูล Big Data: เข็มทิศแก้ปัญหาความยากจนและสุขภาวะ ได้ชี้เน้นถึงการนำเครื่องมือและฐานข้อมูลสารสนเทศ (Big Data) ของภาครัฐมาใช้เป็นเข็มทิศในการแก้ปัญหาอย่างตรงจุด อาทิ ข้อมูลจาก TPMAP ระบบชี้เป้าแก้ปัญหาความยากจนแบบเจาะจงรายบุคคล / HALE และ DALY เป็นดัชนีชี้วัดทางสาธารณสุขระดับสากลที่ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และ กระทรวงสาธารณสุข ใช้ประเมิน เพื่อดูสถานการณ์ทางสุขภาพ และวางนโยบายสร้างเสริมสุขภาวะของคนไทย / HAI (Human Achievement Index) ดัชนีการพัฒนาคนซึ่งพัฒนาขึ้นโดยสภาพัฒน์ / iSEE เป็นข้อมูลติดตามสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และฐานข้อมูลเด็กตกหล่นทางการศึกษา
บูรณาการทำงานของภาคประชาสังคมกับภาครัฐ โดยมองบทบาทของภาคประชาสังคมว่า แม้แต่ละองค์กรจะมีประเด็นทำงาน (Agenda) ย่อย ๆ เฉพาะทาง แต่นั่น คือ “จิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญ” ที่ขาดไม่ได้ในการเติมเต็มภาพใหญ่ของการพัฒนาประเทศให้สมบูรณ์และสวยงาม
สุดท้าย นำเสนอประเด็นสำคัญ (Take away Message) 3 ประการ เพื่อให้ภาคประชาสังคมผสานงาน/โครงการ เข้ากับแผนจังหวัดได้อย่างมีประสิทธิภาพ คือ (1) สอดคล้องยุทธศาสตร์ โดยตรวจสอบให้โครงการของตนเองให้สามารถสอดรับกับยุทธศาสตร์จังหวัดและกลุ่มจังหวัด (2) มีความพร้อมและเหมาะสม เตรียมความพร้อม ทั้งข้อมูล เทคนิค กายภาพ ระยะเวลา และงบประมาณ (3) บูรณาการความร่วมมือกัน นำจุดแข็งและอุดช่องว่างของภาครัฐ เพื่อเสริมพลังระบบงานเดิม เติมต่อยอดสร้างงานใหม่ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน
นายวิชญ์พิพล สรุปทิ้งท้ายว่า เมื่อภาคประชาสังคมนำข้อมูลเชิงประจักษ์มาประสานกับยุทธศาสตร์พื้นที่จะเปลี่ยนพลังพื้นที่/ชุมชน ให้กลายเป็นแรงขับเคลื่อนใหญ่ที่ยกระดับทั้งเศรษฐกิจ ทุนมนุษย์ และคุณภาพชีวิตของคนไทยได้อย่างยั่งยืน
ข่าว: นางสาวโชโนรส มูลสภา กองยุทธศาสตร์การพัฒนาความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางสังคม (กสท.)
ภาพ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
